اهمیت سیستم برق اضطراری آسانسور
آسانسور به عنوان وسیلهای که جان انسانها را به طبقات مختلف ساختمان منتقل میکند، باید همواره ایمن و قابل اعتماد باشد. قطع ناگهانی برق میتواند مسافران را در کابین حبس کند و ممکن است خطرات جدی از قبیل استرس، آسیب جسمی یا حتی بدتر ایجاد شود. در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، مقررات ایمنی ساختمانها الزام میکنند آسانسورها در شرایط قطع برق با استفاده از برق اضطراری (Emergency Power Supply) به عملکرد خود ادامه دهند.
محاسبه توان مورد نیاز دیزل ژنراتور برای آسانسور
برآورد توان مصرفی آسانسور
بار مصرفی آسانسور معمولا شامل دو بخش است: توان راهاندازی (Starting Power): برای استارت موتور آسانسور که میتواند 3 تا 7 برابر توان نامی باشد. توان کاری (Running Power): توان متوسط مصرفی در حین حرکت آسانسور که معمولا حدود 20-30 کیلووات برای آسانسورهای مسکونی یا تجاری کوچک است. به عنوان مثال، اگر موتور آسانسور 20 کیلووات باشد، توان راهاندازی ممکن است تا 100 کیلووات برسد.
ظرفیت انتخابی دیزل ژنراتور به دلیل جریان هجومی بالا در زمان استارت، ظرفیت ژنراتور باید حداقل 1.5 تا 2 برابر توان نامی موتور آسانسور در نظر گرفته شود. بنابراین برای آسانسوری با موتور 20 کیلووات، یک دیزل ژنراتور حداقل 30 تا 40 کیلووات توصیه میشود.
بار مصرفی آسانسور معمولا شامل دو بخش است: توان راهاندازی (Starting Power): برای استارت موتور آسانسور که میتواند 3 تا 7 برابر توان نامی باشد. توان کاری (Running Power): توان متوسط مصرفی در حین حرکت آسانسور که معمولا حدود 20-30 کیلووات برای آسانسورهای مسکونی یا تجاری کوچک است. به عنوان مثال، اگر موتور آسانسور 20 کیلووات باشد، توان راهاندازی ممکن است تا 100 کیلووات برسد.
ظرفیت انتخابی دیزل ژنراتور به دلیل جریان هجومی بالا در زمان استارت، ظرفیت ژنراتور باید حداقل 1.5 تا 2 برابر توان نامی موتور آسانسور در نظر گرفته شود. بنابراین برای آسانسوری با موتور 20 کیلووات، یک دیزل ژنراتور حداقل 30 تا 40 کیلووات توصیه میشود.
مشخصات فنی دیزل ژنراتور مناسب آسانسور
توان خروجی (Rated Power) توان دیزل ژنراتور باید بر اساس بار آسانسور و سایر مصرفکنندههای اضطراری (مانند روشنایی اضطراری، پنکههای موتورخانه) انتخاب شود.
ولتاژ و فرکانس معمولاً دیزل ژنراتورها برای آسانسورهای شهری ولتاژ 380-400 ولت سه فاز و فرکانس 50 هرتز (مطابق با استاندارد برق شهری ایران) را تامین میکنند. ثبات ولتاژ و فرکانس باید در محدوده مجاز ±5% باشد تا تجهیزات الکتریکی آسانسور آسیب نبینند.
سیستم استارت اتوماتیک (Auto Start) در صورت قطع برق شبکه، دیزل ژنراتور باید به سرعت (در عرض 5-10 ثانیه) استارت شود و برق اضطراری را تامین کند. این عملکرد توسط تابلو کنترل (ATS) یا سیستمهای کنترل پیشرفته انجام میشود.
حفاظت از اضافه بار (Overload Protection) تعریف: اضافه بار زمانی رخ میدهد که مصرف برق دیزل ژنراتور بیشتر از ظرفیت نامی آن باشد. چرا مهم است؟ اگر ژنراتور بیش از حد بار بکشد، موتور آن دچار فشار زیاد شده و ممکن است آسیب دائمی ببیند.
روشهای محافظتی: استفاده از رله اضافه بار (Overload Relay) که جریانهای بیش از حد مجاز را تشخیص داده و ژنراتور را قطع یا هشدار میدهد. سیستمهای کنترل جریان لحظهای برای پایش دقیق بار لحظهای. نرمافزارهای مانیتورینگ که به صورت پیوسته بار را چک کرده و در صورت افزایش غیرمعمول هشدار میدهند.
حفاظت در برابر نوسان ولتاژ و فرکانس (Voltage and Frequency Fluctuation Protection) آسانسورها باید برق با کیفیت و پایدار داشته باشند؛ نوسانات ولتاژ یا فرکانس میتواند باعث عملکرد نادرست یا آسیب تجهیزات شود.
حفاظت ولتاژ: رله ولتاژ (Voltage Relay) که ولتاژ خروجی ژنراتور را پایش میکند و اگر از محدوده مجاز (مثلا ±10% ولتاژ نامی) خارج شود، سیستم را قطع یا هشدار میدهد.
حفاظت فرکانس: رله فرکانس که فرکانس تولید شده را کنترل میکند (معمولا 50 یا 60 هرتز) و اگر فرکانس از بازه مجاز خارج شود، واکنش نشان میدهد.
اقدامات: تنظیم دقیق سیستمهای تنظیمکننده ولتاژ (AVR) و سیستم تنظیم سرعت موتور (GOVERNOR) جهت حفظ پایداری.
حفاظت در برابر دمای بالا (High Temperature Protection) چرا؟ دمای بیش از حد در موتور یا سیستم خنککننده میتواند باعث آسیب به قطعات مکانیکی و الکتریکی شود.
چطور مانیتور کنیم؟ نصب سنسورهای دما روی موتور، روغن، آب رادیاتور و سایر بخشهای حیاتی. سیستم کنترل دما که اگر دما از حد مجاز بالاتر رفت، فرمان توقف اضطراری صادر کند. اقدامات: هشدار اولیه و سپس خاموش شدن اتوماتیک ژنراتور برای جلوگیری از سوختگی یا آسیب.
ولتاژ و فرکانس معمولاً دیزل ژنراتورها برای آسانسورهای شهری ولتاژ 380-400 ولت سه فاز و فرکانس 50 هرتز (مطابق با استاندارد برق شهری ایران) را تامین میکنند. ثبات ولتاژ و فرکانس باید در محدوده مجاز ±5% باشد تا تجهیزات الکتریکی آسانسور آسیب نبینند.
سیستم استارت اتوماتیک (Auto Start) در صورت قطع برق شبکه، دیزل ژنراتور باید به سرعت (در عرض 5-10 ثانیه) استارت شود و برق اضطراری را تامین کند. این عملکرد توسط تابلو کنترل (ATS) یا سیستمهای کنترل پیشرفته انجام میشود.
حفاظت از اضافه بار (Overload Protection) تعریف: اضافه بار زمانی رخ میدهد که مصرف برق دیزل ژنراتور بیشتر از ظرفیت نامی آن باشد. چرا مهم است؟ اگر ژنراتور بیش از حد بار بکشد، موتور آن دچار فشار زیاد شده و ممکن است آسیب دائمی ببیند.
روشهای محافظتی: استفاده از رله اضافه بار (Overload Relay) که جریانهای بیش از حد مجاز را تشخیص داده و ژنراتور را قطع یا هشدار میدهد. سیستمهای کنترل جریان لحظهای برای پایش دقیق بار لحظهای. نرمافزارهای مانیتورینگ که به صورت پیوسته بار را چک کرده و در صورت افزایش غیرمعمول هشدار میدهند.
حفاظت در برابر نوسان ولتاژ و فرکانس (Voltage and Frequency Fluctuation Protection) آسانسورها باید برق با کیفیت و پایدار داشته باشند؛ نوسانات ولتاژ یا فرکانس میتواند باعث عملکرد نادرست یا آسیب تجهیزات شود.
حفاظت ولتاژ: رله ولتاژ (Voltage Relay) که ولتاژ خروجی ژنراتور را پایش میکند و اگر از محدوده مجاز (مثلا ±10% ولتاژ نامی) خارج شود، سیستم را قطع یا هشدار میدهد.
حفاظت فرکانس: رله فرکانس که فرکانس تولید شده را کنترل میکند (معمولا 50 یا 60 هرتز) و اگر فرکانس از بازه مجاز خارج شود، واکنش نشان میدهد.
اقدامات: تنظیم دقیق سیستمهای تنظیمکننده ولتاژ (AVR) و سیستم تنظیم سرعت موتور (GOVERNOR) جهت حفظ پایداری.
حفاظت در برابر دمای بالا (High Temperature Protection) چرا؟ دمای بیش از حد در موتور یا سیستم خنککننده میتواند باعث آسیب به قطعات مکانیکی و الکتریکی شود.
چطور مانیتور کنیم؟ نصب سنسورهای دما روی موتور، روغن، آب رادیاتور و سایر بخشهای حیاتی. سیستم کنترل دما که اگر دما از حد مجاز بالاتر رفت، فرمان توقف اضطراری صادر کند. اقدامات: هشدار اولیه و سپس خاموش شدن اتوماتیک ژنراتور برای جلوگیری از سوختگی یا آسیب.
حفاظت در برابر فشار روغن پایین (Low Oil Pressure Protection)
اهمیت: فشار روغن پایین نشانه مشکل در سیستم روانکاری است که ممکن است به سرعت باعث خرابی موتور شود.
روشها : سنسور فشار روغن برای اندازهگیری لحظهای فشار روغن. سیستمهای هشدار و قطع خودکار در صورت افت فشار به زیر حد استاندارد (مثلا زیر 20 psi یا مقدار توصیه شده). اقدامات: اعلام هشدار به اپراتور و توقف موتور برای جلوگیری از اصطکاک و آسیب مکانیکی.
روشها : سنسور فشار روغن برای اندازهگیری لحظهای فشار روغن. سیستمهای هشدار و قطع خودکار در صورت افت فشار به زیر حد استاندارد (مثلا زیر 20 psi یا مقدار توصیه شده). اقدامات: اعلام هشدار به اپراتور و توقف موتور برای جلوگیری از اصطکاک و آسیب مکانیکی.
نصب و محل قرارگیری
محل نصب: در موتورخانه آسانسور یا اتاق مخصوص دیزل ژنراتور با تهویه مناسب. عایقبندی صدا: دیزل ژنراتور باید به گونهای عایقبندی شود که صدای آن کمتر از 65 دسیبل در فاصله 7 متری باشد (کانوپی سایلنت). لرزهگیر: برای کاهش انتقال لرزش به ساختمان و آسایش ساکنان. سیستم تهویه: جهت جلوگیری از افزایش دمای موتور و تامین هوای احتراق.
مصرف سوخت و نگهداری
مصرف سوخت دیزل ژنراتور بستگی به بار لحظهای و کیفیت سوخت دارد، اما معمولاً برای هر کیلووات ساعت برق تولید شده حدود 0.25 تا 0.3 لیتر دیزل مصرف میشود. برنامه نگهداری شامل تعویض روغن، فیلترهای هوا و سوخت، تست استارت و عملکرد سالانه، بررسی سیستم خنککننده.
نمونه محاسبات ظرفیت ژنراتور برای آسانسور
فرض کنیم: موتور آسانسور 15 کیلووات توان نامی دارد جریان استارت موتور 5 برابر توان نامی است سایر مصرفکنندههای اضطراری: 5 کیلووات
محاسبه توان ژنراتور : توان استارت = 15 kW × 5 = 75 kW توان کل = توان استارت + سایر بارها = 75 + 5 = 80 kW پس دیزل ژنراتور با توان حداقل 80 کیلووات (با کمی حاشیه) باید انتخاب شود.
محاسبه توان ژنراتور : توان استارت = 15 kW × 5 = 75 kW توان کل = توان استارت + سایر بارها = 75 + 5 = 80 kW پس دیزل ژنراتور با توان حداقل 80 کیلووات (با کمی حاشیه) باید انتخاب شود.
نکات اجرایی برای استفاده از دیزل ژنراتور در آسانسورهای ایرانی
انتخاب ظرفیت مناسب ژنراتور
برای ساختمانهای مسکونی یا اداری با یک یا دو آسانسور، معمولاً ژنراتورهای با توان ۱۰ تا ۳۰ کیلووات (kVA) مناسب هستند. برای ساختمانهای بلندتر یا با تعداد آسانسور بیشتر، ژنراتورهای با توان بالاتر (۵۰ تا ۱۰۰ کیلووات) نیاز است.
انتخاب برند و مدل مناسب
برندهای معتبر مانند کامینز (Cummins)، پرکینز (Perkins)، ولوو (Volvo) و دویِتس (Deutz) در بازار ایران موجود هستند و میتوانند گزینههای مناسبی باشند. برای مثال، ژنراتورهای مدل C1675D5 از برند کامینز با توان ۱۶۷۵ کیلوولتآمپر (kVA) در پروژههای بزرگی مانند برج میلاد تهران استفاده شدهاند
سیستم انتقال خودکار (ATS)
سیستم انتقال خودکار (ATS) در دیزل ژنراتور آسانسور: راهحلی هوشمند برای برق اضطراری بدون قطعی در ساختمانهای مجهز به آسانسور، قطع برق میتواند باعث توقف ناگهانی آسانسور شود که علاوه بر ایجاد ناراحتی، خطرات ایمنی نیز به دنبال دارد. سیستم انتقال خودکار یا ATS (Automatic Transfer Switch) راهحلی حیاتی است که اطمینان میدهد آسانسور حتی در زمان قطع برق شهری بهصورت بیوقفه به کار خود ادامه دهد.
عملکرد سیستم ATS چیست سیستم ATS یک کلید هوشمند است که به طور مداوم وضعیت برق شبکه شهری را پایش میکند. در صورت تشخیص قطع برق، ATS به صورت خودکار فرمان راهاندازی دیزل ژنراتور را صادر میکند و به محض آماده شدن ژنراتور، بارهای الکتریکی آسانسور (و سایر تجهیزات اضطراری) را به ژنراتور منتقل میکند. وقتی برق شهری دوباره برقرار شود، ATS این انتقال را به عقب برمیگرداند و ژنراتور را خاموش میکند. چرا استفاده از ATS برای آسانسور ضروری است؟ قطع برق ناگهانی: آسانسورهای مدرن به دلیل استفاده از سیستمهای الکترونیکی و ایمنی نیازمند برق پایدار هستند. ATS تضمین میکند که در هنگام قطع برق، آسانسور بدون توقف و بهصورت امن کار کند. حفظ امنیت کاربران: جلوگیری از گیر کردن افراد داخل کابین آسانسور به دلیل قطعی برق ناگهانی. کاهش آسیب به تجهیزات: انتقال برق بدون نوسان یا تأخیر باعث افزایش طول عمر موتور آسانسور و تجهیزات جانبی میشود. خودکار بودن سیستم: بدون نیاز به دخالت نیروی انسانی، فرآیند انتقال برق به سرعت و بهصورت مطمئن انجام میشود.
عملکرد سیستم ATS چیست سیستم ATS یک کلید هوشمند است که به طور مداوم وضعیت برق شبکه شهری را پایش میکند. در صورت تشخیص قطع برق، ATS به صورت خودکار فرمان راهاندازی دیزل ژنراتور را صادر میکند و به محض آماده شدن ژنراتور، بارهای الکتریکی آسانسور (و سایر تجهیزات اضطراری) را به ژنراتور منتقل میکند. وقتی برق شهری دوباره برقرار شود، ATS این انتقال را به عقب برمیگرداند و ژنراتور را خاموش میکند. چرا استفاده از ATS برای آسانسور ضروری است؟ قطع برق ناگهانی: آسانسورهای مدرن به دلیل استفاده از سیستمهای الکترونیکی و ایمنی نیازمند برق پایدار هستند. ATS تضمین میکند که در هنگام قطع برق، آسانسور بدون توقف و بهصورت امن کار کند. حفظ امنیت کاربران: جلوگیری از گیر کردن افراد داخل کابین آسانسور به دلیل قطعی برق ناگهانی. کاهش آسیب به تجهیزات: انتقال برق بدون نوسان یا تأخیر باعث افزایش طول عمر موتور آسانسور و تجهیزات جانبی میشود. خودکار بودن سیستم: بدون نیاز به دخالت نیروی انسانی، فرآیند انتقال برق به سرعت و بهصورت مطمئن انجام میشود.
نکات نصب و نگهداری سیستم ATS
نصب ATS در محیط خشک و تهویه مناسب اطمینان از اتصال صحیح کابلها و اتصالات برق انجام تستهای دورهای برای اطمینان از عملکرد بدون نقص بررسی منظم باتری استارت ژنراتور و سیستمهای مرتبط سیستم ATS یکی از اجزای حیاتی در تأمین برق اضطراری آسانسور است که با عملکرد خودکار و هوشمند، از بروز مشکلات ناشی از قطع برق جلوگیری کرده و امنیت و آسایش ساکنان ساختمان را تضمین میکند. انتخاب یک ATS با کیفیت و نصب اصولی آن، سرمایهگذاری مطمئنی برای هر پروژه ساختمانی محسوب میشود.
محفظه مقاوم در برابر آتش
در ساختمانهای بلند یا حساس، نصب ژنراتور در محفظهای مقاوم در برابر آتش توصیه میشود تا در مواقع اضطراری، آسیب به سیستمهای برقی دیگر جلوگیری شود.
سوخترسانی و نگهداری
ذخیره سوخت کافی برای ژنراتور ضروری است. برای ژنراتورهای با توان متوسط، ذخیره سوخت برای ۴ تا ۸ ساعت توصیه میشود. برنامهریزی برای نگهداری منظم ژنراتور، شامل بررسی سطح روغن، فیلترها و سیستم خنککننده، برای عملکرد بهینه آن ضروری است.
هماهنگی با مقررات محلی
پیش از نصب، بررسی مقررات محلی و استانداردهای مرتبط با نصب ژنراتور در ساختمانهای مسکونی یا اداری ضروری است.
ممکن است نیاز به اخذ مجوزهای لازم از سازمانهای مربوطه مانند شهرداری یا سازمان آتشنشانی باشد.برای نصب دیزل ژنراتور مناسب آسانسور، هماهنگی با مقررات محلی و استانداردهای فنی، همانطور که اشاره کردید، یک گام بسیار حیاتی است. این مقررات برای تضمین ایمنی ساختمان، ساکنان و همچنین رعایت مسائل محیط زیستی (مانند آلودگی صوتی و انتشار گازها) وضع شدهاند.در پاسخ به درخواست شما، ابتدا توضیحات تکمیلی در مورد مقررات محلی را ارائه میدهم و سپس یک تصویر از یک دیزل ژنراتور مناسب برای آسانسور تولید خواهم کرد.
هماهنگی با مقررات و استانداردهای محلی
نصب ژنراتور در ساختمانها (بهویژه برای سیستمهای حیاتی مانند آسانسور) معمولاً تحت نظارت شدید نهادهایی مانند شهرداری، سازمان آتشنشانی و شرکت توزیع برق منطقهای قرار دارد. موارد کلیدی که باید بررسی و رعایت شوند، عبارتند از:
الف. اخذ مجوزها
مجوز ساختمانی/تأسیساتی: اغلب نصب یک ژنراتور جدید (بهخصوص با توجه به زیرسازی و تغییرات الکتریکی) نیازمند تأییدیه فنی و اخذ مجوز از شهرداری یا سازمانهای متولی ساخت و ساز است. تأییدیه ایمنی و آتشنشانی: این بخش شامل بررسی محل نصب، سیستم تهویه، فاصله از مواد اشتعالزا، سیستم اطفاء حریق خودکار (در صورت لزوم) و استانداردهای مخزن سوخت دیزل است. سازمان آتشنشانی بر این موارد نظارت مستقیم دارد.
ب. استانداردهای فنی و ایمنی
سیستم انتقال (ATS): استفاده از تابلو فرمان و سوئیچ انتقال خودکار (ATS) استاندارد و با کیفیت برای اطمینان از قطع کامل ارتباط ژنراتور با شبکه برق عمومی در هنگام کارکرد (جزیرهای شدن) و جلوگیری از برقگرفتگی تکنسینهای برق الزامی است.
زمین کردن (Earthing): سیستم ارتینگ استاندارد برای جلوگیری از خطرات برقگرفتگی و حفاظت از تجهیزات ضروری است.
کابلکشی و حفاظت الکتریکی: رعایت جداول استاندارد سطح مقطع کابلها و استفاده از تجهیزات حفاظتی مناسب (مانند فیوزها و قطعکنندهها) در مسیر برقرسانی به آسانسور.
ج. ملاحظات زیستمحیطی
آلودگی صوتی (Noise): یکی از مهمترین چالشها در محیطهای مسکونی یا اداری است. ژنراتورهای مناسب برای این کار باید دارای کاور سایلنت (Silent Canopy) باشند و سطح صدای آنها در مرز ملک باید مطابق با استانداردهای محلی باشد. انتشار گازهای خروجی (Emissions): محل نصب دودکش و ارتفاع آن باید به گونهای باشد که گازهای خروجی به مناطق پرتردد یا تهویه ساختمان وارد نشوند و استانداردهای مربوط به انتشار گازها رعایت شود.
الف. اخذ مجوزها
مجوز ساختمانی/تأسیساتی: اغلب نصب یک ژنراتور جدید (بهخصوص با توجه به زیرسازی و تغییرات الکتریکی) نیازمند تأییدیه فنی و اخذ مجوز از شهرداری یا سازمانهای متولی ساخت و ساز است. تأییدیه ایمنی و آتشنشانی: این بخش شامل بررسی محل نصب، سیستم تهویه، فاصله از مواد اشتعالزا، سیستم اطفاء حریق خودکار (در صورت لزوم) و استانداردهای مخزن سوخت دیزل است. سازمان آتشنشانی بر این موارد نظارت مستقیم دارد.
ب. استانداردهای فنی و ایمنی
سیستم انتقال (ATS): استفاده از تابلو فرمان و سوئیچ انتقال خودکار (ATS) استاندارد و با کیفیت برای اطمینان از قطع کامل ارتباط ژنراتور با شبکه برق عمومی در هنگام کارکرد (جزیرهای شدن) و جلوگیری از برقگرفتگی تکنسینهای برق الزامی است.
زمین کردن (Earthing): سیستم ارتینگ استاندارد برای جلوگیری از خطرات برقگرفتگی و حفاظت از تجهیزات ضروری است.
کابلکشی و حفاظت الکتریکی: رعایت جداول استاندارد سطح مقطع کابلها و استفاده از تجهیزات حفاظتی مناسب (مانند فیوزها و قطعکنندهها) در مسیر برقرسانی به آسانسور.
ج. ملاحظات زیستمحیطی
آلودگی صوتی (Noise): یکی از مهمترین چالشها در محیطهای مسکونی یا اداری است. ژنراتورهای مناسب برای این کار باید دارای کاور سایلنت (Silent Canopy) باشند و سطح صدای آنها در مرز ملک باید مطابق با استانداردهای محلی باشد. انتشار گازهای خروجی (Emissions): محل نصب دودکش و ارتفاع آن باید به گونهای باشد که گازهای خروجی به مناطق پرتردد یا تهویه ساختمان وارد نشوند و استانداردهای مربوط به انتشار گازها رعایت شود.
نتیجه گیری
استفاده از دیزل ژنراتورهای مناسب برای تأمین برق اضطراری آسانسورها در ایران امکانپذیر است و با رعایت نکات فنی و اجرایی میتوان عملکرد ایمن و پایدار را تضمین کرد. انتخاب برند معتبر، سیستم ATS مناسب، ذخیره سوخت کافی و هماهنگی با مقررات محلی از جمله مواردی هستند که باید در نظر گرفته شوند.
استعلام قیمت، ثبت سفارش و درخواست مشاوره خود را برایمان ارسال کنید
در کمترین زمان با شما تماس خواهیم گرفت.
ممنون از مقاله مفیدتون برای خرید حضوری خدمت مجموعه شما می رسم